© Emy Elleboog
De hervorming is nodig omdat het huidige systeem te duur en te complex is. Ze kadert in een besparingsdoelstelling van 100 miljoen euro, zoals vastgelegd in het regeerakkoord. Scholen krijgen meer armslag en flexibiliteit om levensbeschouwelijke vakken kostenefficiënter te organiseren. Leerkrachten die daardoor lesuren zouden verliezen, krijgen maximaal kansen op een andere positie binnen het onderwijs. “Vandaag organiseren scholen levensbeschouwing alsof we nog in de vorige eeuw zitten”, zegt minister Demir. “Dat klopt gewoon niet meer met de realiteit van vandaag. Scholen verliezen te veel tijd en middelen aan mini-klasjes. Dat systeem is versnipperd, duur en complex. Dat lossen we nu op. We besparen 100 miljoen euro, maar we doen dat door slimmer te organiseren.”
Levensbeschouwing: geen binaire keuze meer
Volgens de Belgische Grondwet heeft elke leerling recht op religieus of moreel onderwijs. Bijgevolg zijn scholen in het officieel onderwijs (het stedelijk en gemeentelijk, provinciaal en Gemeenschapsonderwijs) verplicht om voor elke erkende levensbeschouwing aparte klasgroepen te organiseren. De tijd dat dat een binaire keuze was tussen katholieke godsdienst en zedenleer, ligt al lang achter ons.
Dat realiteit leidt vandaag echter tot veel versnippering en inefficiëntie. Omdat ouders vrij kiezen voor een vak godsdienst of niet-confessionele zedenleer, leidt dat in de praktijk vaak tot zeer kleine klasgroepen en een complexe uurregeling. In sommige scholen staan vijf of zes leerkrachten tegelijk voor een handvol leerlingen. Dat is niet werkbaar en niet verdedigbaar. De Vlaamse Regering kiest daarom resoluut voor een meer kostenefficiënte organisatie van de levensbeschouwelijke vakken. De klassen kunnen daardoor iets groter worden, waar nodig worden leerlingen per graad of over onderwijsvormen heen gegroepeerd.
Meer vrijheid voor scholen
Scholen zitten vandaag in een keurslijf. Maar vanaf schooljaar 2026-2027 krijgen ze de kans om de levensbeschouwelijke vakken te organiseren zoals het voor hen werkt. Zo kunnen de wekelijkse twee lesuren worden gebundeld in grotere blokken, bijvoorbeeld per twee weken, per maand of zelfs langer. Scholen kunnen bovendien makkelijker samenwerken, uren uitwisselen en desgevallend digitaal of op afstand werken.
Dat geeft scholen ook meer ademruimte om om te gaan met lesroosters, lokalen en personeel en om beter in te spelen op hun lokale context. Het recht van leerlingen en ouders om vrij te kiezen tussen de erkende godsdiensten en de niet-confessionele zedenleer blijft daarbij volledig gegarandeerd.
“Door in blokken te werken halen we druk van de ketel in scholen”, zegt Demir. “Op die momenten kunnen leerkrachten die andere vakken geven, zich bijvoorbeeld bijscholen, samenwerken of extra leerlingen begeleiden.”
Administratieve vereenvoudiging en garanties voor leerkrachten
Met de invoering van een visum voor leerkrachten levensbeschouwingen komt er één duidelijke goedkeuring. Die wordt gegeven door de betrokken levensbeschouwelijke instantie en geldt voortaan als aanwervingsvoorwaarde. Dat scheelt een hoop administratie voor directies en schoolbesturen, terwijl de levensbeschouwelijke instanties hun inhoudelijke zeggenschap volledig behouden.
Wie door de nieuwe organisatie uren zou verliezen, kan gemakkelijker dan vandaag overstappen naar een ander vak of een andere functie. In overleg met de school kan een leraar een andere functie krijgen en kan de opgebouwde anciënniteit behouden blijven. Zo gaat er geen waardevolle ervaring en expertise verloren en kunnen leerkrachten hun capaciteiten optimaal blijven inzetten voor onderwijs.
